Jak odnaleźć konta bankowe i oszczędności spadkodawcy?

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa spadkowa jest indywidualna – zapraszamy do kontaktu z kancelarią.

Szybka odpowiedź: Od 1 lipca 2016 r. spadkobiercy mogą skorzystać z Centralnej Informacji o Rachunkach prowadzonej przez Krajową Izbę Rozliczeniową. Składając wniosek w dowolnym banku wraz z dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do spadku, można uzyskać zbiorczy raport o wszystkich rachunkach bankowych i rachunkach w SKOK-ach prowadzonych na rzecz zmarłego. Informacji o kredytach dostarcza natomiast Biuro Informacji Kredytowej.

Spis treści:

Problem sprzed 2016 roku – szukanie rachunków „na chybił trafił”
Centralna Informacja o Rachunkach – jak działa?
Jakie dokumenty są potrzebne do złożenia wniosku?
Co zawiera raport z Centralnej Informacji o Rachunkach?
Czego raport nie obejmuje?
Jak znaleźć informacje o kredytach spadkodawcy?
Praktyczne wskazówki
FAQ

Problem sprzed 2016 roku – szukanie rachunków „na chybił trafił”

Jeszcze kilka lat temu odnalezienie kont bankowych i oszczędności po zmarłym było zadaniem żmudnym, kosztownym i niepewnym. Spadkobiercy chodzili od banku do banku, pytając o rachunki prowadzone na rzecz osoby, która odeszła. Każdy bank odpowiadał wyłącznie na pytanie o własne rachunki. Bez stwierdzenia nabycia spadku lub notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia nikt nie chciał w ogóle rozmawiać.

Jeśli spadkodawca był osobą starszą, statystycznie rzecz biorąc, prowadził rachunek w PKO Banku Polskim lub banku spółdzielczym z okolicy swojego miejsca zamieszkania. Ale nie zawsze. Wielu ludzi prowadzi rachunki w kilku bankach jednocześnie, korzysta z kont oszczędnościowych w instytucjach online, lokuje środki w SKOK-ach. Przeoczenie choćby jednego konta oznaczało uszczuplenie masy spadkowej – czasem o znaczące kwoty.

Dziś sytuacja jest nieporównanie lepsza, choć nadal nie idealna.

Centralna Informacja o Rachunkach – jak działa?

Od 1 lipca 2016 r. działa w Polsce Centralna Informacja o Rachunkach prowadzona przez Krajową Izbę Rozliczeniową (KIR). Jest to system, który pozwala jednym wnioskiem uzyskać informację o wszystkich rachunkach bankowych i rachunkach w SKOK-ach prowadzonych na rzecz konkretnej osoby – zarówno aktywnych, jak i zamkniętych w ciągu ostatnich dziesięciu lat.

Mechanizm jest prosty. Spadkobierca składa wniosek w dowolnie wybranym banku lub SKOK-u. Bank przekazuje zapytanie do systemu Centralnej Informacji, który rozsyła je do wszystkich uczestniczących instytucji finansowych. Te mają trzy dni robocze na odpowiedź. Zbiorcza odpowiedź – tzw. raport – trafia z powrotem do banku, w którym złożono wniosek.

Cały proces trwa zazwyczaj kilka dni roboczych. Za wydanie raportu pobierana jest opłata – jej wysokość zależy od banku i wynosi od kilku do kilkudziesięciu złotych. Jest to koszt symboliczny w stosunku do wartości informacji, którą można uzyskać.

Jakie dokumenty są potrzebne do złożenia wniosku?

Aby złożyć wniosek o wydanie informacji zbiorczej, należy wykazać tytuł prawny do uzyskania informacji o rachunkach zmarłego. W praktyce oznacza to konieczność przedstawienia jednego z dwóch dokumentów:

Prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku – wydawane przez sąd rejonowy właściwy dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy po przeprowadzeniu postępowania o stwierdzenie nabycia spadku.

Notarialny akt poświadczenia dziedziczenia – sporządzany przez notariusza, szybszy i wygodniejszy od drogi sądowej, jeśli wszyscy spadkobiercy są zgodni i pojawią się u notariusza jednocześnie.

Oba dokumenty mają jednakową moc prawną. W praktyce akt poświadczenia dziedziczenia jest wygodniejszy, bo można go uzyskać nawet w ciągu jednego dnia – pod warunkiem że wszyscy spadkobiercy są zgodni i żaden z nich nie kwestionuje kręgu dziedziczenia.

Do wniosku należy dołączyć też dokument tożsamości wnioskodawcy oraz – zależnie od wymagań konkretnego banku – wypełniony formularz wniosku dostępny w placówce.

Co zawiera raport z Centralnej Informacji o Rachunkach?

Raport dostarcza informacji o:

Podmiocie prowadzącym rachunek – nazwie banku lub SKOK-u, w którym rachunek jest lub był prowadzony. Numerze rachunku – pełnym numerze IBAN, który umożliwia późniejszy kontakt z konkretną instytucją. Statusie rachunku – czy rachunek jest aktywny, czy został zamknięty lub wygasł. Charakterze rachunku – czy jest to rachunek indywidualny, czy wspólny. W przypadku rachunku wspólnego masa spadkowa obejmuje wyłącznie udział przypadający spadkodawcy.

Raport informuje też o rachunkach rozwiązanych lub wygasłych – co jest istotne, bo środki z rachunków zamkniętych mogły być wypłacone na podstawie dyspozycji lub w inny sposób rozdysponowane za życia spadkodawcy.

Ważne ograniczenie: raport z Centralnej Informacji nie zawiera informacji o saldzie rachunku. Aby dowiedzieć się, ile konkretnie środków znajdowało się na rachunku w chwili śmierci spadkodawcy, należy zgłosić się bezpośrednio do banku lub SKOK-u prowadzącego ten rachunek, przedstawiając dokument potwierdzający tytuł do spadku.

Czego raport nie obejmuje?

To istotne pytanie, bo raport z Centralnej Informacji daje tylko część obrazu majątku finansowego spadkodawcy. Poza jego zakresem pozostają:

Jednostki funduszy inwestycyjnych – jeśli spadkodawca inwestował w fundusze, informacji o tych aktywach trzeba szukać w towarzystwach funduszy inwestycyjnych (TFI) bezpośrednio lub przez biura maklerskie. Rachunki maklerskie – prowadzone przez domy maklerskie lub biura maklerskie banków, nieuwzględniane w systemie KIR. Polisy ubezpieczeniowe i produkty inwestycyjne – w tym ubezpieczenia na życie z elementem inwestycyjnym, polisy unit-linked, ubezpieczenia kapitałowe. Ich poszukiwanie odbywa się przez bezpośredni kontakt z towarzystwami ubezpieczeniowymi. Oszczędności emerytalne – środki zgromadzone w OFE, IKE lub IKZE wymagają odrębnych zapytań do odpowiednich instytucji.

Dla tych kategorii aktywów nie istnieje centralna baza danych. Poszukiwanie odbywa się „na piechotę” – przez kontakt z poszczególnymi instytucjami lub przez przeglądanie korespondencji i dokumentów pozostawionych przez spadkodawcę.

Z praktyki kancelarii wynika, że wiele wartościowych aktywów finansowych pozostaje nieodkrytych właśnie dlatego, że spadkobiercy nie wiedzieli o istnieniu takich produktów. Warto dokładnie przejrzeć całą korespondencję papierową i elektroniczną spadkodawcy – wyciągi, potwierdzenia transakcji, polisy, umowy.

Jak znaleźć informacje o kredytach spadkodawcy?

Długi spadkowe są równie ważne jak aktywa – a niekiedy ważniejsze, bo to właśnie one decydują o tym, czy warto przyjąć spadek. Informacji o kredytach i pożyczkach zaciągniętych przez spadkodawcę dostarcza Biuro Informacji Kredytowej (BIK).

Istotne ograniczenie: BIK może przekazać informacje o historii kredytowej zmarłego wyłącznie na wniosek sądu prowadzącego postępowanie spadkowe. Spadkobierca nie może samodzielnie zwrócić się do BIK z zapytaniem o zadłużenie spadkodawcy – musi złożyć stosowny wniosek do sądu w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku lub w toku postępowania działowego.

Informacji o ewentualnych zaległościach podatkowych lub składkach ZUS można szukać odpowiednio w urzędzie skarbowym i w ZUS – po przedstawieniu dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do spadku.

Warto też sprawdzić rejestry dłużników – BIG InfoMonitor, Krajowy Rejestr Długów czy ERIF – które są dostępne bez konieczności angażowania sądu i mogą dostarczyć pierwszych sygnałów o zadłużeniu spadkodawcy.

[MIEJSCE NA LINK WEWNĘTRZNY – np. artykuł o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza lub o odrzuceniu spadku]

Praktyczne wskazówki

Zanim złożysz wniosek do Centralnej Informacji o Rachunkach, upewnij się, że masz już prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialny akt poświadczenia dziedziczenia. Bez tych dokumentów bank nie przyjmie wniosku.

Pamiętaj, że raport wskazuje tylko, w których instytucjach były prowadzone rachunki – nie mówi nic o saldzie. Po otrzymaniu raportu udaj się do każdego wskazanego banku lub SKOK-u z dokumentem potwierdzającym dziedziczenie i zażądaj informacji o saldzie rachunku na dzień śmierci spadkodawcy.

Równolegle z poszukiwaniem aktywów sprawdź sytuację kredytową spadkodawcy – złóż wniosek do sądu o uzyskanie informacji z BIK i przejrzyj dostępne rejestry dłużników. Pełny obraz sytuacji finansowej spadkodawcy – zarówno aktywów, jak i pasywów – jest niezbędny do podjęcia świadomej decyzji o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.

Jeśli podejrzewasz, że spadkodawca miał produkty inwestycyjne, polisy lub rachunki maklerskie – przejrzyj jego korespondencję, szukaj wyciągów i potwierdzeń transakcji. Każdy ślad dokumentowy może naprowadzić na kolejny składnik masy spadkowej.

FAQ

Jak znaleźć konta bankowe osoby zmarłej? Od 1 lipca 2016 r. można skorzystać z Centralnej Informacji o Rachunkach prowadzonej przez Krajową Izbę Rozliczeniową. Składając wniosek w dowolnym banku wraz z dokumentem potwierdzającym tytuł prawny do spadku, uzyskuje się zbiorczy raport o wszystkich rachunkach bankowych i rachunkach SKOK prowadzonych na rzecz zmarłego.

Jakie dokumenty są potrzebne do uzyskania raportu z Centralnej Informacji o Rachunkach? Konieczne jest przedstawienie prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia oraz dokumentu tożsamości wnioskodawcy. Dokładne wymagania mogą się różnić w zależności od banku.

Ile kosztuje raport z Centralnej Informacji o Rachunkach? Opłata za wydanie informacji zbiorczej wynosi od kilku do kilkudziesięciu złotych w zależności od banku. Jest to koszt symboliczny w stosunku do wartości uzyskanych informacji.

Czy raport z Centralnej Informacji zawiera informacje o saldzie rachunku? Nie. Raport wskazuje, w których bankach i SKOK-ach były prowadzone rachunki, ich numery oraz status – ale nie zawiera informacji o saldzie. Szczegółowe dane o saldzie uzyskuje się bezpośrednio w banku prowadzącym dany rachunek.

Jak sprawdzić, czy spadkodawca miał kredyty? Informacji o kredytach i pożyczkach zaciągniętych przez spadkodawcę dostarcza Biuro Informacji Kredytowej (BIK), ale wyłącznie na wniosek sądu prowadzącego postępowanie spadkowe. Wstępnych informacji o zadłużeniu można szukać w ogólnodostępnych rejestrach dłużników – BIG InfoMonitor, Krajowy Rejestr Długów, ERIF.

Czy raport obejmuje polisy ubezpieczeniowe i rachunki maklerskie? Nie. Centralna Informacja o Rachunkach obejmuje wyłącznie rachunki bankowe i rachunki SKOK. Polisy ubezpieczeniowe, rachunki maklerskie, jednostki funduszy inwestycyjnych oraz środki zgromadzone w OFE, IKE i IKZE wymagają odrębnych zapytań do poszczególnych instytucji.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa spadkowa wymaga indywidualnej analizy okoliczności i dokumentów.

Zapraszamy do Kancelarii Prawnej Kowalak Jędrzejewska i Partnerzy: Radca Prawny Bartosz Kowalak, Adwokat Michalina Koligot ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 61 2224963 www.prawospadkowepoznan.pl