Najczęstsze Pytania – Prawo Spadkowe

Prawo Spadkowe – Najczęściej Zadawane Pytania i Odpowiedzi | Poznań

Poniżej zebraliśmy odpowiedzi na ponad sto pytań z zakresu prawa spadkowego — od podstaw dziedziczenia przez testament, zachowek i długi, po konkretne sytuacje życiowe. Jeśli nie znajdziesz odpowiedzi na swoje pytanie lub potrzebujesz porady w konkretnej sprawie — umów się na konsultację: +48 61 222 49 63.

Spis kategorii

Podstawy dziedziczenia

Co wchodzi w skład spadku?

Spadek to ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego — zarówno aktywa (nieruchomości, oszczędności, samochody, wierzytelności), jak i pasywa (długi, kredyty, niezapłacone rachunki). Do spadku nie wchodzą prawa ściśle związane z osobą zmarłego — np. prawo do renty czy alimentów należnych osobiście jemu.

Kiedy otwiera się spadek?

Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy. Od tego momentu spadkobiercy nabywają go z mocy prawa — automatycznie, bez żadnego postępowania. Nabycie to nie jest jednak definitywne: przez 6 miesięcy można złożyć oświadczenie o odrzuceniu.

Kto dziedziczy w pierwszej kolejności?

W pierwszej kolejności dziedziczą dzieci i małżonek — w równych częściach, jednak małżonek dostaje co najmniej ¼ spadku. Dopiero gdy dzieci nie żyją lub odrzucą spadek, ich udział przechodzi na ich zstępnych (wnuków).

Jakie są grupy dziedziczenia ustawowego?

Prawo wyróżnia kilka kręgów: najpierw małżonek i dzieci, potem rodzice i rodzeństwo, następnie dziadkowie i ich zstępni. Gdy nie ma żadnych krewnych — dziedziczy gmina lub Skarb Państwa.

Czy konkubent dziedziczy po partnerze?

Nie. Konkubent nie należy do kręgu spadkobierców ustawowych. Aby zabezpieczyć partnera, jedynym skutecznym sposobem jest testament. Bez niego partner nie dostanie nic — niezależnie od długości związku.

Czy dzieci pozamałżeńskie dziedziczą tak samo jak małżeńskie?

Tak. Nie ma znaczenia, z jakiego związku pochodzi dziecko. Wszystkie dzieci spadkodawcy — niezależnie od tego, czy były zrodzone w małżeńskim, pozamałżeńskim czy z różnych związków — dziedziczą w równych częściach.

Czy dziecko adoptowane dziedziczy po przybranych rodzicach?

Tak. Dziecko adoptowane ma dokładnie takie same prawa jak biologiczne. Jednocześnie przy adopcji pełnej traci prawa dziedziczenia po rodzicach biologicznych.

Czy dziedziczenie ustawowe ma pierwszeństwo przed testamentem?

Nie — jest odwrotnie. Dziedziczenie ustawowe działa wyłącznie wtedy, gdy nie ma testamentu lub gdy testament okazał się nieważny. Testament w każdym przypadku wyprzedza ustawę.

Co się dzieje ze spadkiem, gdy wszyscy spadkobiercy go odrzucą?

Jeśli całe najbliższe i dalsza rodzina odrzucą spadek, w ostateczności dziedziczy gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy lub — gdy miejsca nie da się ustalić — Skarb Państwa.

Czy separacja małżonków wpływa na dziedziczenie?

Tak — prawomocnie orzeczona separacja wyłącza małżonka z dziedziczenia ustawowego. Nie wyłącza go jednak z prawa do zachowku. Dopiero prawomocny wyrok rozwodowy w pełni pozbawia byłego małżonka praw wynikających z dziedziczenia.

Co się dzieje z majątkiem wspólnym małżonków po śmierci jednego z nich?

Z chwilą śmierci małżeństwo ustaje, a majątek wspólny automatycznie dzieli się na dwie — co do zasady równe — części. Połowa pozostaje przy żyjącym małżonku, a druga połowa wchodzi do masy spadkowej i podlega dziedziczeniu.

Testament

Jak napisać ważny testament własnoręczny?

Testament własnoręczny musi być w całości napisany odręcznie przez testatora (nie na komputerze), podpisany i opatrzony datą. Wystarczy kartka i długopis. Brak podpisu lub daty co do zasady skutkuje nieważnością.

Czy testament napisany na komputerze jest ważny?

Nie. Testament własnoręczny musi być napisany w całości pismem ręcznym. Dokument wydrukowany z komputera i podpisany jest bezwzględnie nieważny — nawet jeśli w pełni odpowiada woli testatora.

Co to jest testament notarialny i kiedy warto go sporządzić?

Testament notarialny to akt notarialny sporządzony przez notariusza. Kosztuje 100–200 zł taksy + VAT i wypisy. Jest bezpieczniejszy niż własnoręczny: oryginał przechowuje kancelaria notarialna, trudniej go podważyć, a tylko w tej formie można zawrzeć zapis windykacyjny.

Czy testament można zmienić?

Tak, w każdym czasie i bez podania przyczyny. Można sporządzić nowy testament zawierający odwołanie poprzedniego albo po prostu zniszczyć stary z zamiarem odwołania. Testament jest czynnością w pełni odwołalną do śmierci testatora.

Czy można sporządzić testament wspólny z małżonkiem?

Nie. Polskie prawo zakazuje testamentów wspólnych. Każdy z małżonków musi sporządzić własny, odrębny testament. Jednym z powodów jest zasada swobody testowania — każdy musi mieć możliwość zmiany swoich rozrządzeń niezależnie od drugiej strony.

Co to jest testament allograficzny?

Testament allograficzny (urzędowy) polega na ustnym oświadczeniu woli przed wójtem, burmistrzem, prezydentem miasta, starostą lub kierownikiem USC, w obecności dwóch świadków. Oświadczenie jest protokołowane i podpisywane przez strony. Nie może go sporządzić osoba niemogąca pisać lub czytać.

Co to jest testament ustny i kiedy można go sporządzić?

Testament ustny jest dopuszczalny wyłącznie w wyjątkowych okolicznościach: gdy zachodzi obawa rychłej śmierci albo gdy sporządzenie normalnego testamentu jest niemożliwe ze szczególnych przyczyn. Wymaga obecności trzech świadków. Traci moc po 6 miesiącach od ustania przyczyny.

Co się stanie, gdy testament jest nieczytelny lub uszkodzony?

Jeśli treści nie da się odczytać — postępowanie o ogłoszenie testamentu jest bezprzedmiotowe. Jednak w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku można próbować udowodnić istnienie i treść zaginionego testamentu wszystkimi środkami dowodowymi.

Czym jest wydziedziczenie?

Wydziedziczenie to pozbawienie w testamencie prawa do zachowku. Możliwe wyłącznie wobec zstępnych, małżonka lub rodziców, i tylko z przyczyn wskazanych w art. 1008 k.c. Wydziedziczenie musi odwoływać się do konkretnych zachowań — ogólnikowe sformułowanie jest nieskuteczne.

Czy można wydziedziczyć za życia?

Wydziedziczenie następuje zawsze w testamencie, a testament sporządza się za życia. Sama decyzja jest więc podejmowana za życia — ale skutki wywołuje dopiero po śmierci. Nie ma instytucji „wydziedziczenia za życia” poza testamentem.

Jak podważyć ważność testamentu?

Podstawą podważenia jest art. 945 k.c. — nieważność zachodzi, gdy testament sporządzono w stanie wyłączającym świadomość lub swobodę, pod wpływem błędu lub groźby. Kluczowe dowody to dokumentacja medyczna i opinia biegłego psychiatry. Terminy: 3 lata od powzięcia wiadomości o przyczynie, max 10 lat od otwarcia spadku. Więcej: [Testament → /testament/]

Czy notariusz mógł sporządzić ważny testament u osoby z demencją?

Notariusz ocenia jedynie zewnętrzne oznaki świadomości — nie diagnozuje subtelnych zaburzeń psychicznych. Testament notarialny można podważyć, jeśli w chwili jego sporządzenia testator miał otępienie umiarkowane lub głębokie. Decyduje opinia biegłego psychiatry.

Gdzie szukać informacji, czy ktoś zostawił testament?

Warto sprawdzić Notarialny Rejestr Testamentów (NORT) — za 50 zł można się dowiedzieć, u którego notariusza złożono zarejestrowany testament. Rejestracja testamentu jest dobrowolna, więc NORT nie obejmuje wszystkich testamentów, szczególnie własnoręcznych.

Co to jest testament zapisowy?

Testament, w którym przeznaczono określonej osobie konkretne przedmioty wyczerpujące prawie cały spadek. Jeśli przedmioty te mają wartość niemal całego majątku, osoba ta jest traktowana nie jako zapisobiorca, lecz jak spadkobierca powołany do całości (art. 961 k.c.).

Zachowek

Komu przysługuje zachowek?

Zachowek przysługuje zstępnym (dzieciom, wnukom), małżonkowi i rodzicom, którzy zostali pominięci przy dziedziczeniu — jeśli w danych okolicznościach dziedziczyliby z ustawy. Rodzeństwo, kuzyni ani konkubenci nie mają prawa do zachowku.

Ile wynosi zachowek?

Co do zasady — połowa wartości udziału, który przypadałby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym. Jeśli uprawniony jest małoletni lub trwale niezdolny do pracy — dwie trzecie tego udziału. Więcej: [Zachowek → /zachowek/]

Jak obliczyć zachowek?

Od czystej wartości spadku (aktywa minus długi) doliczamy darowizny uczynione przez spadkodawcę za życia i wartość zapisów windykacyjnych. Tę sumę mnożymy przez ułamkowy udział ustawowy uprawnionego, a następnie przez ½ lub ⅔ — zależnie od sytuacji uprawnionego.

Kiedy przedawnia się roszczenie o zachowek?

Roszczenie o zachowek przedawnia się po 5 latach od dnia, w którym uprawniony dowiedział się o ogłoszeniu testamentu. W każdym razie nie może być dochodzone po upływie 5 lat od otwarcia spadku.

Czy zachowek można dochodzić, gdy nie było testamentu?

Tak — jeśli za życia spadkodawca dokonał darowizny, która uszczupliła majątek i pokrzywdziła uprawnionego do zachowku. Wtedy roszczenie kieruje się do obdarowanego, nie do spadkobierców.

Czy zachowek można się zrzec?

Tak — w umowie zawartej ze spadkodawcą za jego życia, w formie aktu notarialnego. Jest to tzw. zrzeczenie się dziedziczenia, które co do zasady obejmuje też zachowek (chyba że umówiono się inaczej). Po śmierci spadkodawcy zachowku zrzec się nie można.

Czy zachowek należy się, gdy dostałem darowiznę za życia spadkodawcy?

Darowizna dokonana na rzecz uprawnionego do zachowku jest zaliczana na poczet należnego mu zachowku. Jeśli darowizna pokryła cały należny zachowek lub go przekroczyła — nie ma czego dochodzić.

Czy można odmówić zapłaty zachowku?

Można się bronić: wykazując, że uprawniony nie jest faktycznie uprawniony, że darowizna za życia pokryła zachowek, że roszczenie jest przedawnione, albo — w wyjątkowych sytuacjach — powołując się na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego. Każda sprawa jest inna.

Czy darowizna uczyniona 20 lat temu wlicza się do zachowku?

Przy zachowku darowizny na rzecz osób niebędących spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku dolicza się, jeśli były dokonane w ciągu 10 lat przed otwarciem spadku. Darowizny dla zstępnych i małżonka wlicza się bez ograniczenia czasowego.

Przyjęcie i odrzucenie spadku

Ile mam czasu na przyjęcie lub odrzucenie spadku?

6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania. Dla dzieci i małżonka — zazwyczaj od dnia śmierci spadkodawcy. To termin zawity — nie można go przywrócić. Więcej: [Przyjęcie i Odrzucenie Spadku → /przyjecie-odrzucenie-spadku/]

Co się stanie, jeśli nie złożę żadnego oświadczenia w terminie 6 miesięcy?

Przyjmujesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza — automatycznie. Twoja odpowiedzialność za długi jest wtedy ograniczona do wartości czynnej spadku. Twój majątek osobisty jest chroniony — pod warunkiem sporządzenia spisu lub wykazu inwentarza.

Czym różni się przyjęcie wprost od przyjęcia z dobrodziejstwem inwentarza?

Przy przyjęciu wprost odpowiadasz za długi bez limitu — całym swoim majątkiem. Przy dobrodziejstwie inwentarza — tylko do wartości czynnej spadku. Od 2015 r. domyślne jest dobrodziejstwo inwentarza.

Jak odrzucić spadek?

Oświadczenie o odrzuceniu składa się przed sądem rejonowym (opłata 100 zł) lub notariuszem (kilkaset złotych). Nie można złożyć go e-mailem ani pocztą. Osoby za granicą mogą złożyć oświadczenie przed polskim konsulem (30 euro) i przesłać je do sądu.

Czy mogę odrzucić część spadku, a przyjąć resztę?

Nie. Spadku nie można przyjąć częściowo — przyjmujesz go w całości albo odrzucasz w całości.

Co się stanie z moim udziałem, gdy odrzucę spadek?

Traktujesz się, jakbyś nie dożył śmierci spadkodawcy. Twój udział przechodzi na Twoje dzieci — lub dalszych krewnych, jeśli dzieci nie masz. Oni też muszą podjąć własną decyzję o przyjęciu lub odrzuceniu.

Czy mogę odrzucić spadek po terminie?

Zasadniczo nie — termin jest zawity. Jedynym wyjątkiem jest uchylenie się od skutków oświadczenia z powodu błędu co do treści oświadczenia lub groźby. To wymaga postępowania sądowego i jest trudne do uzyskania.

Jak odrzucić spadek w imieniu małoletniego dziecka?

Po nowelizacji z 15 listopada 2023 r. rodzice mogą odrzucić spadek w imieniu dziecka bez zgody sądu — jeśli dziecko jest powołane wskutek odrzucenia przez rodzica, wszystkie dzieci rodziców odrzucają jednocześnie i oboje rodziców wyraża zgodę. W pozostałych przypadkach potrzebna jest zgoda sądu. Szczegóły: [Przyjęcie i Odrzucenie Spadku → /przyjecie-odrzucenie-spadku/]

Czy odrzucenie spadku pozbawia prawa do zachowku?

Tak. Kto odrzuca spadek, jest traktowany jakby nie dożył otwarcia spadku — i traci prawo do zachowku.

Czy mogę odrzucić spadek, jeśli jesteś za granicą?

Tak. Możesz złożyć oświadczenie przed polskim konsulem w kraju zamieszkania. Podpis musi być urzędowo poświadczony, a dokument przesłany do polskiego sądu spadku przed upływem 6-miesięcznego terminu.

Długi spadkowe

Jakie długi wchodzą do spadku?

Wszystkie zobowiązania majątkowe spadkodawcy: kredyty bankowe, pożyczki, zaległe rachunki, czynsz, zobowiązania podatkowe i wobec ZUS, długi z działalności gospodarczej. Do długów spadkowych zaliczają się też koszty pogrzebu i roszczenia o zachowek.

Czy komornik może zająć moją pensję za długi rodzica?

Zależy od tego, jak przyjąłeś spadek. Przy przyjęciu wprost — tak, bez limitu. Przy dobrodziejstwie inwentarza — komornik może sięgnąć do Twojego majątku, ale tylko do wartości czynnej spadku. Przy odrzuceniu — nie.

Jak sprawdzić, czy spadkodawca miał długi?

Warto przeszukać dokumenty i korespondencję, sprawdzić bazy dłużników (BIK, KRD, BIG InfoMonitor), przeanalizować wyciągi bankowe, sprawdzić dział IV ksiąg wieczystych (hipoteki) i zapytać organy podatkowe. Nie ma jednej centralnej bazy wszystkich długów.

Czy ubezpieczenie kredytu automatycznie zwalnia spadkobierców z długu?

Niekoniecznie. Polisy ubezpieczeniowe zawierają wyłączenia — choroba przewlekła, wiek, samobójstwo, nieopłacone składki. Trzeba dokładnie przeanalizować OWU i złożyć wniosek do ubezpieczyciela.

Co to jest spis inwentarza i czy muszę go zrobić?

Spis inwentarza sporządzany jest przez komornika sądowego i ustala skład oraz wartość spadku — zarówno aktywów, jak i długów. Jest podstawą do ograniczenia odpowiedzialności przy dobrodziejstwie inwentarza. Można też sporządzić tańszy wykaz inwentarza samodzielnie — ale jest obarczony wyższym ryzykiem zakwestionowania.

W jakiej kolejności spłacać długi ze spadku?

Kodeks cywilny nie reguluje kolejności wprost. W praktyce stosuje się hierarchię z art. 1025 KPC: koszty pogrzebu i postępowania → alimenty → hipoteki i zastawy → zobowiązania podatkowe → pozostałe długi. Spłacenie wierzyciela niżej w hierarchii z pominięciem wyżej może skutkować osobistą odpowiedzialnością.

Co grozi za nienależytą spłatę długów spadkowych?

Sankcja z art. 1032 § 2 k.c.: tracisz ochronę wynikającą z dobrodziejstwa inwentarza i odpowiadasz za pominięte długi z własnego majątku — ponad wartość stanu czynnego spadku.

Stwierdzenie nabycia spadku

Czym jest stwierdzenie nabycia spadku?

To formalne potwierdzenie przez sąd lub notariusza, kto i w jakiej części odziedziczył spadek. Bez tego dokumentu nie możesz wykazać wobec banku, urzędu czy sprzedawcy nieruchomości, że jesteś spadkobiercą.

Sąd czy notariusz — gdzie lepiej stwierdzić nabycie spadku?

U notariusza jest szybciej — akt poświadczenia dziedziczenia można uzyskać praktycznie od ręki, jeśli wszyscy spadkobiercy są zgodni i obecni. Sąd jest konieczny, gdy jest spór lub gdy ktoś nie chce się stawić u notariusza.

Jak długo trwa sprawa o stwierdzenie nabycia spadku w sądzie?

Zazwyczaj od kilku miesięcy do roku — zależy od obciążenia sądu i skomplikowania sprawy. Przy sporze lub wielu nieznanych spadkobiercach czas ten może się znacznie wydłużyć. Szczegóły: [Stwierdzenie Nabycia Spadku → /stwierdzenie-nabycia-spadku/]

Ile kosztuje stwierdzenie nabycia spadku?

W sądzie: opłata od wniosku 100 zł + ewentualne koszty postępowania. U notariusza: taksa notarialna zależy od liczby stron dokumentu — zazwyczaj kilkaset złotych.

Jakie dokumenty są potrzebne do sprawy spadkowej?

Akt zgonu spadkodawcy, odpisy aktów stanu cywilnego wszystkich spadkobierców (akty urodzenia, akta małżeństwa), testament (jeśli był). Przy nieruchomości — dokumenty dotyczące nieruchomości.

Co to jest akt poświadczenia dziedziczenia?

Akt poświadczenia dziedziczenia to notarialny odpowiednik sądowego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Ma taką samą moc prawną. Jest rejestrowany w Notarialnym Rejestrze Aktów Poświadczenia Dziedziczenia.

Czy jest termin na złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku?

Nie — przepisy nie przewidują terminu. Można złożyć wniosek rok, dziesięć, a nawet więcej lat po śmierci spadkodawcy. Z praktycznych powodów warto to jednak zrobić jak najszybciej.

Co to jest europejskie poświadczenie spadkowe?

Europejskie poświadczenie spadkowe (EPS) to dokument wydawany przez sąd lub notariusza, który potwierdza prawa spadkobiercy na terenie całej Unii Europejskiej. Przydatne, gdy majątek lub spadkobiercy są w różnych krajach UE.

Dział spadku

Czym jest dział spadku?

Dział spadku to formalne podzielenie konkretnych składników majątkowych pomiędzy spadkobierców. Po stwierdzeniu nabycia spadku wiadomo, kto i w jakim ułamku dziedziczy — ale dopiero dział ustala, kto dostaje konkretną nieruchomość, kto samochód, a kto oszczędności.

Czy dział spadku jest obowiązkowy?

Nie. Spadkobiercy mogą pozostawać we współwłasności. Ale współwłasność oznacza konieczność zgody na każde rozporządzenie składnikiem majątku — co w praktyce bywa bardzo uciążliwe.

Gdzie przeprowadzić dział spadku — u notariusza czy w sądzie?

U notariusza — gdy wszyscy zgodni. Koszt: taksa notarialna zależy od wartości majątku. W sądzie — gdy brak porozumienia lub ktoś nie współpracuje. Sądowy dział spadku trwa zazwyczaj od roku do kilku lat.

Ile kosztuje sądowy dział spadku?

Opłata od wniosku: 500 zł (dział zgodny) lub 1 000 zł (dział sporny). Do tego koszty biegłych (przy wycenie nieruchomości kilka tysięcy złotych) i ewentualnie zastępstwo procesowe.

Jak długo trwa dział spadku?

Dział umowny u notariusza — kilka dni do tygodnia. Dział sądowy przy zgodzie stron — kilka miesięcy. Dział sądowy sporny, z biegłymi i apelacją — od roku do kilku lat.

Co jeśli spadkobiercy nie mogą się porozumieć przy dziale spadku?

Każdy ze spadkobierców może złożyć wniosek do sądu o dział spadku. Sąd podzieli majątek — przyznając składniki poszczególnym osobom ze spłatami lub zarządzając sprzedaż przez komornika i podział uzyskanej kwoty.

Czy dział spadku uwzględnia darowizny uczynione za życia?

Przy dziedziczeniu ustawowym między zstępnymi i małżonkiem — tak. Darowizny za życia są zaliczane na schedę spadkową, chyba że spadkodawca wyraźnie zwolnił z tego obowiązku.

Podatek od spadku i darowizny

Czy od dziedziczonego majątku trzeba płacić podatek?

Tylko jeśli nie spełniasz warunków zwolnienia. Dla najbliższej rodziny (małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, pasierb, ojczym, macocha) podatek jest zerowy — pod warunkiem złożenia formularza SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy.

Jakie są aktualne kwoty wolne od podatku od spadku?

Kwoty wolne obowiązujące od 2023 r.: 36 120 zł dla I grupy podatkowej, 27 090 zł dla II grupy, 5 733 zł dla III grupy. Starsze informacje w internecie mogą podawać nieaktualne wartości (ok. 9 637 / 7 276 / 4 902 zł).

Co to jest formularz SD-Z2 i kiedy go składać?

SD-Z2 to zgłoszenie nabycia składane przez osoby z grupy 0 (najbliższa rodzina) w celu skorzystania z pełnego zwolnienia z podatku. Termin: 6 miesięcy od powstania obowiązku podatkowego — czyli od dnia śmierci (dla dyspozycji bankowych) lub od uprawomocnienia postanowienia sądu / rejestracji APD (dla dziedziczenia).

Jak liczyć termin na SD-Z2 przy dyspozycji bankowej?

Od dnia śmierci wkładcy — nie od dnia wypłaty środków przez bank. To jedna z najczęstszych pułapek podatkowych. Złożenie SD-Z2 po wypłacie, ale po upływie 6 miesięcy od śmierci — może oznaczać utratę zwolnienia.

Ile wynosi podatek dla konkubenta?

Konkubent należy do III grupy podatkowej — stawka podatku 12-20%, kwota wolna tylko 5 733 zł. Nie ma możliwości skorzystania ze zwolnienia przeznaczonego dla najbliższej rodziny.

Co to jest ulga mieszkaniowa art. 16?

Ulga pozwala wyłączyć z podstawy opodatkowania wartość odziedziczonego mieszkania lub domu do powierzchni 110 m². Warunek: nabywca nie miał innego mieszkania w chwili śmierci spadkodawcy i przez co najmniej 5 lat zamieszkuje w odziedziczonej nieruchomości.

Czy od dyspozycji bankowej płaci się podatek?

Tak — nabycie środków z dyspozycji wkładem na wypadek śmierci podlega podatkowi od spadków i darowizn. Najbliższa rodzina (grupa 0) korzysta ze zwolnienia pod warunkiem złożenia SD-Z2 w 6 miesięcy od dnia śmierci wkładcy.

Co grozi za niezłożenie SD-Z2 w terminie?

Tracisz prawo do pełnego zwolnienia z podatku. Urząd opodatkuje nabycie według stawek dla I grupy podatkowej — przy dużych wartościach może to być kilkadziesiąt tysięcy złotych.

Specyficzne sytuacje życiowe

Co jeśli jedno z dzieci zmarło przed rodzicem?

Udział, który przypadłby temu dziecku, przypada jego własnym dzieciom (wnukom spadkodawcy) — w równych częściach. Jeśli to dziecko też nie żyje — dalej przechodzi na prawnuków.

Spadek po rodzicach — jak podzielić, gdy jest kilkoro rodzeństwa?

Każde z dzieci dziedziczy równy ułamkowy udział. Podział konkretnych składników (kto dostanie mieszkanie, a kto samochód) następuje w dziale spadku — umownie lub sądownie.

Co z mieszkaniem odziedziczonym przez kilkoro rodzeństwa?

Wszyscy stają się współwłaścicielami. Każda istotna decyzja — sprzedaż, najem, remont — wymaga zgody wszystkich. Jeśli nie ma zgody — można żądać sądowego zniesienia współwłasności.

Spadek po babci lub dziadku — czy wnuki dziedziczą bezpośrednio?

Tak — jeśli rodzice (dzieci babci/dziadka) nie żyją lub odrzucą spadek. Jeśli rodzice żyją i dziedziczą — wnuki nie dziedziczą bezpośrednio, chyba że rodzice odrzucą swoje udziały.

Spadek po ojcu, który nie płacił alimentów — czy dziecko dziedziczy?

Tak. Brak płacenia alimentów nie wyklucza dziecka z dziedziczenia. Dziecko może też dochodzić zachowku. Jedyną możliwością pozbawienia dziecka prawa do zachowku byłoby wydziedziczenie przez ojca w testamencie — z konkretnego powodu.

Co z rachunkami i lokatami po śmierci?

Środki na koncie wchodzą do spadku. Bank wypłaci je dopiero po przedstawieniu sądowego postanowienia lub APD. Wyjątek: dyspozycja wkładem na wypadek śmierci — wtedy wskazana osoba z rodziny może wypłacić kwotę bez postępowania spadkowego.

Spadek po osobie prowadzącej działalność — co z długami firmowymi?

Długi firmowe wchodzą do spadku. Jeśli nie wiesz, czy firma była zadłużona — zawsze przyjmij spadek z dobrodziejstwem inwentarza lub odrzuć. Przyjęcie wprost bez wiedzy o sytuacji finansowej firmy to ryzyko odpowiedzialności całym swoim majątkiem.

Co z kredytem hipotecznym po śmierci współkredytobiorcy?

Kredyt nie wygasa ze śmiercią kredytobiorcy. Bank może żądać kontynuacji spłat lub wypowiedzieć kredyt. Warto sprawdzić, czy kredyt był ubezpieczony, oraz skonsultować się z bankiem w kwestii przejęcia długu przez żyjącego kredytobiorcę.

Czy odziedziczone mieszkanie trzeba przepisać w księdze wieczystej?

Tak. Po uzyskaniu postanowienia sądu lub APD należy złożyć wniosek do sądu wieczystoksięgowego o wpis prawa własności. Bez tego nieruchomość formalnie wciąż widnieje na zmarłego.

Czy konkubent może dziedziczyć część majątku?

Bez testamentu — nie. Z testamentem — tak, ale płaci podatek według stawek III grupy (12–20%), bo jest traktowany jak obca osoba. Jeśli chcesz zabezpieczyć partnera życiowego — jedyną drogą jest testament.

Co z polisą na życie po śmierci ubezpieczonego?

Suma ubezpieczenia wypłacana uposażonemu nie wchodzi do spadku. Jest zwolniona z podatku od spadków i darowizn oraz z PIT. Warunek: trzeba wskazać uposażonego w polisie. Jeśli nie wskazano — świadczenie wypłaca się według ogólnych warunków.

Spadek po małżonku — ile dostaje żona/mąż?

Małżonek otrzymuje połowę majątku wspólnego ze swojego tytułu (nie jako dziedzic), a do tego z dziedziczenia: przy jednym dziecku — połowę spadku, przy dwójce dzieci — jedną trzecią, przy trójce lub czwórce — jedną czwartą. Minimum to ¼ spadku.

Co jeśli spadkodawca ma dzieci z różnych związków?

Wszystkie dzieci dziedziczą w równych częściach — bez względu na to, z jakiego związku pochodzą. Małżonek dziedziczy razem z wszystkimi dziećmi, nie tylko ze wspólnymi.

Czy testament sporządzony za granicą jest ważny w Polsce?

Co do zasady tak, pod warunkiem że spełnia wymogi formalne kraju, w którym był sporządzony, lub wymogi polskiego prawa. Przy dziedziczeniu z elementem transgranicznym warto skonsultować się z prawnikiem.

Jak przebiega spadek po osobie zaginionej?

Gdy osoba jest uznana za zaginioną, można złożyć w sądzie wniosek o uznanie za zmarłą. Po uprawomocnieniu postanowienia — chwila uznania za moment śmierci uruchamia procedurę spadkową.

Czy małoletni może dziedziczyć?

Tak. Małoletni dziedziczy z mocy prawa — ale z dobrodziejstwem inwentarza. Nie może samodzielnie zarządzać odziedziczonym majątkiem — robi to w jego imieniu rodzic lub opiekun prawny, pod nadzorem sądu rodzinnego.

Czy dziecko nienarodzzone może dziedziczyć?

Tak. Dziecko poczęte, ale jeszcze nienarodzone w chwili otwarcia spadku, może dziedziczyć — pod warunkiem że urodzi się żywe.

Co to jest zabezpieczenie spadku?

To postanowienie sądu chroniące majątek spadkowy przed naruszeniem przez osoby nieuprawnione (usunięcie, sprzedaż, zniszczenie). Wniosek może złożyć każda osoba uprawdopodabniająca, że jest spadkobiercą, zapisobiorcą lub wierzycielem.

Planowanie sukcesji i zaawansowane

Czym różni się odrzucenie spadku od zrzeczenia się dziedziczenia?

Odrzucenie następuje po śmierci spadkodawcy i dotyczy konkretnego otwarcia spadku. Zrzeczenie się dziedziczenia to umowa zawierana za życia przyszłego spadkodawcy — w formie aktu notarialnego — i rozciąga się też na zstępnych zrzekającego (chyba że umówiono się inaczej).

Co to jest dyspozycja wkładem na wypadek śmierci?

To polecenie bankowe wypłaty środków z konta wskazanej osobie z rodziny (małżonek, wstępni, zstępni, rodzeństwo) po śmierci posiadacza — bez postępowania spadkowego. Limit: 20x przeciętne wynagrodzenie GUS. Środki nie wchodzą do spadku, ale są traktowane jak darowizna przy zachowku.

Co to jest zapis windykacyjny?

Rozrządzenie testamentowe, na podstawie którego wskazana w testamencie osoba nabywa konkretny składnik majątku z chwilą śmierci testatora — bez konieczności żądania wykonania. Możliwy wyłącznie w testamencie notarialnym.

Czy warto sporządzić testament, gdy jest się zdrowym?

Tak — najlepiej sporządzić testament właśnie w zdrowiu. Testament sporządzony w chorobie lub w podeszłym wieku jest łatwiejszy do zakwestionowania. Wczesne sporządzenie testamentu daje pewność co do ważności i daje czas na przemyślane rozrządzenie majątkiem.

Co to jest umowa dożywocia?

Umowa, na mocy której właściciel nieruchomości przenosi jej własność na inną osobę w zamian za dożywotnie utrzymanie, opiekę i prawo do zamieszkania. Alternatywa dla darowizny — bezpieczniejsza dla seniora.

Darowizna czy testament — co się bardziej opłaca?

Zależy od sytuacji. Darowizna za życia przenosi własność od razu i pozwala uniknąć postępowania spadkowego. Testament pozwala zachować kontrolę nad majątkiem do śmierci. Skutki podatkowe są identyczne. Ryzyko darowizny: utrata kontroli nad majątkiem.

Czy można odwołać darowiznę?

Tak — w dwóch sytuacjach: gdy obdarowany dopuścił się rażącej niewdzięczności wobec darczyńcy, albo gdy darczyńca znalazł się w niedostatku (darowizna niewykonana). Przy rażącej niewdzięczności — termin na odwołanie to 1 rok od dowiedzenia się o przyczynie.

Kazuistyka — konkretne sytuacje życiowe

Ojciec przepisał mieszkanie na jedno dziecko przed śmiercią. Czy rodzeństwo może coś zrobić?

Tak — rodzeństwo może dochodzić zachowku. Darowizna dokonana za życia jest doliczana do substratu zachowku. Każde pominięte dziecko może żądać od obdarowanego brata lub siostry zapłaty kwoty stanowiącej połowę (lub dwie trzecie przy małoletnim lub trwale niezdolnym do pracy) wartości należnego udziału. Termin na dochodzenie: 5 lat od ogłoszenia testamentu lub śmierci.

Mama sprzedała mieszkanie rok przed śmiercią. Czy zachowek się należy?

Sprzedaż to nie darowizna — co do zasady nie wchodzi do podstawy obliczania zachowku. Inaczej byłoby, gdyby sprzedaż była pozorna (cena symboliczna, brak realnej zapłaty) — wtedy sąd może traktować ją jak darowiznę.

Jeden ze spadkobierców mieszka za granicą i nie odbiera korespondencji. Co zrobić?

Sąd może dokonać doręczeń przez kuratelę — po uprzednim bezskutecznym poszukiwaniu. Jeśli miejsce pobytu za granicą jest znane, doręczenia odbywają się w trybie współpracy sądowej. Sprawa o stwierdzenie nabycia spadku może się przedłużyć o kilka miesięcy.

Tata miał firmę i zostawił po sobie długi wobec kontrahentów. Czy dziedziczę te długi?

Tak — długi z działalności gospodarczej wchodzą do spadku. Jeśli przyjmiesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza, odpowiadasz maksymalnie do wartości aktywów (majątek firmy, gotówka, nieruchomości). Przyjęcie wprost bez weryfikacji sytuacji finansowej firmy to poważne ryzyko. Przy ewidentnym zadłużeniu — rozważ odrzucenie.

Dziadek miał ukryte konto bankowe, o którym nikt nie wiedział. Co teraz?

Możesz wystąpić do banków z wnioskiem przez system OGNIVO lub Centralną Informację o Rachunkach — legitymując się tytułem do spadku (postanowienie sądu lub APD). Jeśli pieniądze były objęte dyspozycją wkładem na wypadek śmierci i zgłoszono to do urzędu skarbowego w terminie — mogą nie wchodzić do spadku.

Brat zabrał rzeczy ze wspólnego domu zaraz po śmierci mamy. Co można zrobić?

Możesz złożyć wniosek o zabezpieczenie spadku — sąd może nakazać spis majątku ruchomego i oddanie go pod dozór. Przy ruchomościach usuniętych z majątku już po śmierci spadkodawcy możliwe jest też roszczenie odszkodowawcze lub żądanie wydania rzeczy. Czas reakcji ma tu kluczowe znaczenie.

Mama zostawiła testament, w którym powołała mnie do całości. Siostra grozi pozwem. Co jej się należy?

Siostra ma prawo do zachowku — połowy tego, co dostałaby przy dziedziczeniu ustawowym. Nie może jednak skutecznie zakwestionować samego testamentu tylko dlatego, że jest pominięta. Jeśli jest małoletnia lub trwale niezdolna do pracy — zachowek wynosi dwie trzecie jej udziału ustawowego.

Ojciec był po rozwodzie i nie utrzymywał kontaktu z dziećmi. Czy dzieci dziedziczą?

Tak — brak kontaktu i nieuczestniczenie w życiu dzieci nie pozbawia dzieci prawa do dziedziczenia. Ojciec mógł wydziedziczyć dziecko w testamencie tylko z przyczyn wymienionych w art. 1008 k.c. Sam fakt zerwania kontaktu przez rodzica nie jest podstawą do wydziedziczenia.

Czy mogę dziedziczyć po babci, jeśli moja mama żyje?

Co do zasady nie — mama wyprzedza Cię w kolejności dziedziczenia. Wnuki dziedziczą bezpośrednio po babci tylko wtedy, gdy ich rodzice (dzieci babci) nie żyją, odrzucili spadek lub są uznani za niegodnych.

Mąż miał długi, których nie znałam. Czy muszę je teraz spłacać?

Zależy, jak przyjęłaś spadek. Przy dobrodziejstwie inwentarza — Twoja odpowiedzialność jest ograniczona do wartości odziedziczonego majątku. Jeśli w terminie 6 miesięcy nie złożyłaś żadnego oświadczenia — automatycznie przyjęłaś z dobrodziejstwem. Kluczowe jest sporządzenie wykazu lub spisu inwentarza, który formalnie ustali granicę odpowiedzialności.

Mieszkanie było tylko na tatę — czy mama automatycznie je dostaje?

Nie automatycznie. Z chwilą śmierci małżeństwo ustaje i majątek wspólny dzieli się na pół. Połowa mieszkania wchodzi do spadku i podlega dziedziczeniu przez małżonkę i dzieci. Żeby mama stała się jedyną właścicielką, konieczny jest dział spadku ze spłatą dzieci lub ugoda.

Tata zostawił testament z 2010 roku, ale potem dokonał darowizny mieszkania bratu. Czy testament jest ważny?

Testament jest ważny — ale dotyczy majątku, który pozostał w chwili śmierci. Jeśli mieszkanie zostało darowane przed śmiercią, nie wchodzi do spadku. Możesz jednak dochodzić zachowku, jeśli darowizna uszczupliła Twój udział.

Ojciec chorował na Alzheimera i sporządził testament rok przed śmiercią. Czy można go podważyć?

Tak, jeśli choroba była na tyle zaawansowana, że wyłączała świadome lub swobodne podjęcie decyzji. Kluczowy dowód: dokumentacja medyczna z okresu sporządzania testamentu i opinia biegłego psychiatry. Sam fakt choroby Alzheimera nie wystarczy — liczy się konkretny stopień zaawansowania w dniu testowania.

Mąż sporządził testament na rzecz kochanki. Co mi przysługuje?

Jako małżonka masz prawo do zachowku — jeśli pominął Cię w testamencie lub testamentem otrzymałaś mniej niż wynosi Twój zachowek. Możesz też kwestionować ważność testamentu, jeśli były podstawy (demencja, przymus, błąd). Nie tracisz prawa do połowy majątku wspólnego — to nie jest dziedziczenie.

Po śmierci ojca pojawiła się kobieta, która twierdzi, że to jego nieślubne dziecko. Co to oznacza dla spadku?

Jeśli zostanie prawnie uznane lub sądownie stwierdzone, że jest dzieckiem ojca — ma pełne prawa dziedziczenia jak pozostałe dzieci, w tym prawo do zachowku. Jeśli nie masz pewności co do jej twierdzeń — możesz w postępowaniu spadkowym kwestionować jej status.

Siostra od lat opiekowała się mamą i twierdzi, że należy jej się więcej ze spadku. Czy ma rację?

Nie — przy dziedziczeniu ustawowym każde dziecko dostaje równy udział, bez względu na zakres opieki. Wyjątek: jeśli siostra udowodni nakłady na majątek wspólny lub roszczenie o wynagrodzenie za opiekę — może dochodzić tego w odrębnym postępowaniu. Przy dziale spadku można też uwzględnić zgodnie poczynione nakłady.

Wzięłam pożyczkę u rodziców. Czy po ich śmierci pożyczka wchodzi do spadku?

Tak — jeśli pożyczka była prawdziwa (nie darowizna), to jako dług stanowi wierzytelność spadku. Przy dziale spadku mogą ją zgłosić rodzeństwo lub przyszli spadkobiercy. Można ją zaliczyć na schedę spadkową, jeśli rodzice traktowali ją jako darowiznę lub zwolnili z obowiązku zaliczenia.

Ojciec miał dług u brata (wuja). Co z tym długiem po śmierci?

Wierzytelność wchodzi do masy spadkowej — wuj może dochodzić spłaty od spadkobierców. Jeśli wuj jest jednocześnie spadkobiercą — następuje konfuzja (częściowe lub całkowite wygaśnięcie wierzytelności), zależnie od liczby spadkobierców. To złożony temat wymagający indywidualnej analizy.

Mama podpisała u notariusza umowę dożywocia na brata. Czy mam jakieś prawa?

Umowa dożywocia nie jest darowizną — nie wlicza się do substratu zachowku na zasadach tożsamych z darowizną. Jednak sądy w pewnych okolicznościach mogą uznać dożywocie za czynność o charakterze nieodpłatnym i liczyć ją do zachowku. To kwestia zależna od konkretnych okoliczności umowy i orzecznictwa.

Tata przepisał mieszkanie na brata, ale zastrzegł sobie prawo dożywotniego zamieszkania. Czy to wpływa na zachowek?

Wartość mieszkania doliczana do zachowku jest pomniejszona o wartość prawa dożywocia obciążającego nieruchomość. Im wyższa wartość prawa dożywocia — tym niższa podstawa obliczenia zachowku.

Czy mogę odrzucić spadek po babci, a wziąć spadek po dziadku (żyli w tym samym czasie)?

Tak. Każde dziedziczenie jest odrębne — możesz odrzucić jeden spadek i przyjąć drugi. Nie ma tutaj wzajemnej zależności.

Co jeśli nie wiedziałem o długach i już podzieliłem majątek między spadkobierców?

Podział nie zwalnia z odpowiedzialności wobec wierzycieli. Wierzyciel może dochodzić roszczeń od któregokolwiek ze spadkobierców (odpowiedzialność solidarna do chwili działu). Po dziale — każdy odpowiada proporcjonalnie do swojego udziału. Jeśli przyjąłeś z dobrodziejstwem inwentarza — masz ochronę, ale musisz z niej aktywnie korzystać.

Brat latami nie interesował się rodzicami. Czy można go wydziedziczyć po fakcie?

Nie ma czegoś takiego jak wydziedziczenie po fakcie. Wydziedziczenie musi być dokonane przez rodziców za życia, w testamencie. Jeśli nie sporządzili testamentu — brat dziedziczy na równi z Tobą. Możesz natomiast rozważyć, czy zachodzi niegodność dziedziczenia — ale to wymaga wyroku sądu.

Mama przez całe życie wpłacała składki do ZUS. Czy po jej śmierci rodzina dostanie emeryturę?

Emerytura wypłacana z ZUS wygasa ze śmiercią świadczeniobiorcy — nie podlega dziedziczeniu. Może przysługiwać renta rodzinna małżonkowi lub dzieciom, które spełniają warunki. Środki na subkoncie ZUS (II filar) mogą być dziedziczone przez wskazane osoby — warto sprawdzić, czy mama wskazała uposażonych.

Czy można odziedziczyć polisę na życie?

Suma ubezpieczenia z polisy na życie nie wchodzi do spadku — wypłacana jest wskazanemu uposażonemu poza spadkiem. Jeśli nie wskazano uposażonego, wypłata następuje według OWU (zazwyczaj na rzecz małżonka lub dzieci). Polisa jest też wolna od podatku od spadków i darowizn.

Ojciec zainwestował nasze wspólne pieniądze i jest na nich wierzytelność. Co teraz?

Roszczenie o zwrot wspólnie zainwestowanych pieniędzy może wejść do spadku jako aktywo lub pasyw — zależy od tego, kto był dłużnikiem. Jeśli spadkodawca był Twoim wierzycielem — jego roszczenie wchodzi do spadku i przejdzie na spadkobierców. Jeśli sam był dłużnikiem wobec Ciebie — Twoje roszczenie jest wierzytelnością wobec masy spadkowej.

Mama zostawiła dług na hipotece, której wartość przewyższa mieszkanie. Co robić?

Możesz odrzucić spadek — wtedy mieszkanie i dług przechodzą do dalszych spadkobierców. Możesz przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza — Twoja odpowiedzialność za dług hipoteczny jest ograniczona do wartości mieszkania, ale bank może się zaspokoić z nieruchomości. Możesz też negocjować z bankiem — np. sprzedaż nieruchomości i rozliczenie kredytu.

Tata miał dwa mieszkania — jedno z kredytem, jedno bez. Jak podzielić?

Przy dziale spadku można dokonać podziału fizycznego — jedno mieszkanie dla jednego spadkobiercy, drugie dla drugiego, z ewentualnymi dopłatami. Kredyt hipoteczny obciąża konkretną nieruchomość — kto ją przejmuje, ten może przejąć też kredyt (wymaga zgody banku).

Czy dziedziczę po teściach, jeśli małżonek żyje?

Nie — po teściach dziedzicz wyłącznie, gdy Twój małżonek (ich dziecko) nie żyje i jesteś ich spadkobiercą testamentowym lub gdy dziedziczyłbyś z ustawy (co jest praktycznie niemożliwe przy żyjącym małżonku).

Co to znaczy, że spadkobierca jest niegodny dziedziczenia?

Sąd może uznać za niegodnego tego, kto dopuścił się umyślnego przestępstwa wobec spadkodawcy lub jego bliskich, nakłaniał go do sporządzenia lub odwołania testamentu podstępem bądź groźbą, albo — od nowelizacji 2023 r. — uporczywie uchylał się od obowiązku alimentacyjnego lub znęcał się nad spadkodawcą. Niegodność stwierdza sąd wyrokiem — nie następuje automatycznie.

Co jeśli testament wskazuje kogoś jako spadkobiercę, ale ta osoba już nie żyje?

Zapis na rzecz nieżyjącego spadkobiercy testamentowego jest bezskuteczny. Do dziedziczenia dochodzą wtedy — zależnie od treści testamentu — podstawieni przez testatora, pozostałe wskazane osoby lub (przy braku regulacji) spadkobiercy ustawowi.

Czy wnuczka może dostać więcej zachowku niż dorosłe dziecko?

Tak — jeśli wnuczka jest małoletnia i jej rodzic (dziecko spadkodawcy) nie żyje lub odrzucił spadek, może jej przysługiwać zachowek w wysokości dwóch trzecich wartości udziału ustawowego zamiast połowy.

Czy siostra może zmusić mnie do sprzedaży mieszkania wchodzącego do spadku?

Nie może zmusić bezpośrednio — ale może żądać w sądzie zniesienia współwłasności, co może skutkować sprzedażą przez komornika, jeśli sąd uzna, że podział fizyczny jest niemożliwy. Alternatywą jest spłata jej udziału przez Ciebie.

Co się stanie ze spółką lub udziałami w spółce po śmierci wspólnika?

Udziały w spółce z o.o. co do zasady wchodzą do spadku. Jednak umowa spółki może ograniczać lub wyłączać dziedziczenie udziałów — wtedy spadkobiercy dostają spłatę wartości udziałów, ale nie stają się wspólnikami.

Czy mogę samodzielnie napisać umowę o dział spadku?

Prostą umowę o dział spadku obejmującą wyłącznie ruchomości można sporządzić w formie pisemnej. Jeśli jednak w skład spadku wchodzi nieruchomość — wymagana jest forma aktu notarialnego. Błędnie sporządzona umowa może być nieważna — warto skonsultować projekt z prawnikiem.

Przez długi czas nie wiedziałam, że odziedziczyłam po ciotce. Czy mogę jeszcze złożyć SD-Z2?

Tak — jeśli dowiedziałaś się o nabyciu po upływie standardowego 6-miesięcznego terminu, możesz złożyć SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od dnia faktycznego powzięcia wiadomości i uprawdopodobnić późniejsze dowiedzenie się. Skorzystanie z tego wyjątku wymaga aktywnego działania — urząd nie przyzna zwolnienia automatycznie.

Mąż przepisał na mnie mieszkanie przed śmiercią. Czy zapłacę podatek?

Jeśli darowizna nastąpiła między małżonkami — przysługuje pełne zwolnienie z podatku (grupa 0). Warunek: złożenie SD-Z2 w 6 miesięcy. Przy darowiźnie nieruchomości w formie aktu notarialnego notariusz sam przesyła dane do urzędu skarbowego — ale sprawdź, czy formularz faktycznie trafił do właściwego US.

Jak wygląda sprawa, gdy spadkodawca miał ziemię rolną?

Nabycie gospodarstwa rolnego może korzystać ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, jeśli nabywca będzie prowadził to gospodarstwo przez co najmniej 5 lat. Przy dziedziczeniu ziemi rolnej warto też zbadać, czy nie mają zastosowania przepisy o dziedziczeniu gospodarstw rolnych (prawo pierwokupu, ograniczenia przy nabywaniu przez osoby nieposiadające kwalifikacji rolniczych).

Sąd stwierdził nabycie spadku dawno temu, ale nie podzielono go. Czy jest na to termin?

Nie — nie ma terminu na dział spadku. Można pozostawać we współwłasności latami. Każdy ze współwłaścicieli może jednak w każdej chwili złożyć wniosek o dział. Im dłużej czekasz, tym więcej może się skomplikować — nowi spadkobiercy kolejnych pokoleń, trudniejsza wycena.

Czy brat może sprzedać swój udział w nieruchomości komuś obcemu?

Tak — udział w nieruchomości jest zbywalny. Jednak pozostałym współwłaścicielom może przysługiwać prawo pierwokupu (jeśli jest to nieruchomość rolna lub spółdzielcze własnościowe prawo). W przypadku sprzedaży udziału osobie obcej — możesz żądać zniesienia współwłasności z sądowym podziałem.

Mama była właścicielką firmy. Czy jako spadkobiorca prowadzę ją dalej automatycznie?

Nie — prowadzenie działalności po śmierci właściciela wymaga zarządu sukcesyjnego (można go ustanowić w ciągu 2 miesięcy od śmierci) albo podjęcia własnych decyzji o kontynuacji lub likwidacji działalności. Bez zarządcy sukcesyjnego firma „zawiesza” działalność z chwilą śmierci właściciela.

Czy ustawa o zarządzie sukcesyjnym dotyczy spadku?

Zarząd sukcesyjny dotyczy wyłącznie kontynuacji prowadzenia przedsiębiorstwa po śmierci przedsiębiorcy — nie jest to instytucja prawa spadkowego, choć jest z nim powiązana. Pozwala na prowadzenie firmy do czasu działu spadku, bez konieczności natychmiastowego przejęcia przez spadkobierców.

Czy mogę odrzucić spadek, jeśli jestem w trakcie sprawy o stwierdzenie nabycia?

Tak — do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku możesz złożyć oświadczenie o odrzuceniu, jeśli nie upłynął 6-miesięczny termin.

Co zrobić, gdy sąd wydał postanowienie o nabyciu spadku bez mojej wiedzy?

Możesz żądać uchylenia lub zmiany postanowienia — jeśli wykazałeś, że nie byłeś prawidłowo powiadomiony o postępowaniu lub że istnieje inny tytuł do dziedziczenia. W takim przypadku skonsultuj się z prawnikiem niezwłocznie.

Pytania o kancelarię i konsultację

Gdzie mieści się kancelaria i jak się umówić?

Kancelaria Kowalak Jędrzejewska Konrady i Partnerzy mieści się przy ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań (tramwaj: Most Teatralny). Przyjmujemy poniedziałek–piątek 8:00–16:00. Telefon: +48 61 222 49 63. E-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl. Konsultacje online dostępne dla klientów z całej Polski.

Ile kosztuje konsultacja?

350 zł za 60–90 minut. Koszt konsultacji jest zaliczany na poczet wynagrodzenia za prowadzenie sprawy.

Czy kancelaria prowadzi sprawy poza Poznaniem?

Tak — w całej Wielkopolsce i Polsce. Sprawy prowadzimy przed sądami w Poznaniu, Szamotułach, Obornikach, Środzie Wielkopolskiej, Śremie, Gnieźnie, Kaliszu i Lesznie. Biuro w Jarocinie dla klientów z południa Wielkopolski. Konsultacje online dla klientów z całej Polski.

W jakich sprawach spadkowych kancelaria może pomóc?

Prowadzimy sprawy o: stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku, zachowek, wydziedziczenie i niegodność dziedziczenia, odrzucenie spadku i ochronę przed długami, zabezpieczenie spadku, spis inwentarza, podważanie i obronę testamentów, podatek od spadku, zasiedzenie nieruchomości, planowanie sukcesji.

Potrzebujesz indywidualnej porady?

Jeśli Twoja sytuacja jest bardziej skomplikowana niż opisana powyżej — skontaktuj się z nami. Każdą sprawę traktujemy indywidualnie.

Kowalak Jędrzejewska Konrady i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 222 49 63
E-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl
Poniedziałek–piątek 8:00–16:00