Zachowek

Zachowek w Poznaniu – adwokat, radca prawny | Kancelaria Prawna Poznań

Pominięcie w testamencie albo odsunięcie od spadku przez darowiznę uczynioną za życia to sytuacje, które w praktyce sądowej należą do najczęstszych przyczyn konfliktów rodzinnych po śmierci bliskiej osoby. Rozumiemy, że stoisz teraz przed trudną decyzją — po jednej stronie jest roszczenie, które Ci przysługuje, po drugiej rodzina, z którą będziesz musiał stanąć przed sądem. Wiemy z doświadczenia, że sprawy o zachowek są jednymi z najbardziej emocjonalnie obciążających postępowań cywilnych.

Nasza kancelaria grupująca adwokatów i radców prawnych — Kowalak Jędrzejewska Konrady i Partnerzy — prowadzi sprawy o zachowek w Poznaniu, Wielkopolsce i w całej Polsce, zarówno stacjonarnie, jak i online. Reprezentujemy zarówno osoby dochodzące zachowku, jak i tych, którzy muszą się przed tym roszczeniem bronić.

Pierwsza konsultacja: 350 zł (60–90 min)

Co otrzymasz:

• Ocenę, czy zachowek Ci przysługuje i w jakiej wysokości
• Ustalenie, kto jest zobowiązany do zapłaty
• Strategię — ugoda czy pozew
• Listę dokumentów potrzebnych do sprawy
• Szacunkowy czas i koszt postępowania

Koszt konsultacji jest zaliczany na poczet wynagrodzenia za prowadzenie sprawy.

Umów się: +48 61 222 49 63 | bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl

Spis treści

W tym artykule:

Zachowkowe ABC|

Komu przysługuje zachowek |

Od kogo żądać zapłaty |

Jak obliczyć zachowek |

Wydziedziczenie |

Dlaczego nie warto czekać |

Rola kancelarii |

Typowe scenariusze |

FAQ merytoryczne |

Zespół |

5 powodów, by nas wybrać |

FAQ o kancelarii |

Kontakt

W jaki sposób adwokat, radca prawny może Tobie pomóc w sprawie o zachowek?

Jeśli poszukujesz dobrego adwokata od zachowku w Poznaniu, to poza ustaleniem czy należy się tobie zachowek zastanawiasz się pewnie w jakim zakresie i po co będzie potrzebny do sprawy o zachowek adwokat lub radca prawny?

Najprościej mówiąc my się na tym znamy i mamy wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu spraw o zapłatę zachowku.

Po pierwsze każdy proces cywilny łączy się z sporą dawką emocji i niepewności. W sprawie o zachowek musisz pamiętać, iż faktycznie stajesz po drugiej stronie przeciwko członkowi swojej rodziny. Zachowku najczęściej zadają przecież brat od siostry, córka od ojca, siostrzeniec od wujka. Z obserwacji adwokata zaangażowanego w proces spadkowy wynika, iż nie jest to sprawa pod względem emocjonalnym łatwa.

Działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wiesz że twoje emocje, ale również i emocje drugiej strony będą studzone.

Możesz się zastanawiać, czy potrzebujesz dobrego adwokata od zachowku, gdyż być może jest to sprawa łatwa. Tak jak i zdarzają się proste sprawy o zachowek, tak i zdarzają się bezkonfliktowe i kulturalne rozwody. Często jednak sprawy te bardzo się komplikują i mają charakter wielowątkowy. Decydując się wiec na działanie bez pełnomocnika nie jesteś w stanie pozbyć się poczucia niepewności, czy wszystko zrobiłeś dobrze, czy nie popełniłeś błędu przy formułowaniu roszczenia o zapłatę zachowku?

Korzystając z pomocy doświadczonego w sprawach spadkowych radcy prawnego, adwokata, kancelarii w sprawie o zapłatę zachowku po prostu wybierasz profesjonalistę, którego rolą jest ustalenie optymalnej strategii w sprawie o zachowek tak by najlepiej zabezpieczyć twoje interesy.

W jaki sposób adwokat, radca prawny od prawa spadkowego może Państwu pomóc w sprawie związanej z zapłatą zachowku?

Zachowkowe ABC – czym jest zachowek i jak działa?

Zachowek to roszczenie pieniężne przysługujące najbliższym krewnym osoby zmarłej, którzy zostali pominięci lub pokrzywdzeni w procesie dziedziczenia. Ustawodawca wyszedł z założenia, że nawet jeśli spadkodawca miał prawo swobodnie rozporządzać swoim majątkiem — poprzez testament, darowiznę czy zapis windykacyjny — pewien krąg osób najbliższych zasługuje na minimalną ochronę majątkową.

Zachowek nie jest więc automatycznym dziedziczeniem. To roszczenie o zapłatę konkretnej kwoty pieniężnej — skierowane przeciwko temu, kto majątek po zmarłym otrzymał.

Czym różni się zachowek od dziedziczenia?

Dziedziczenie oznacza nabycie majątku lub jego części po śmierci spadkodawcy — z mocy ustawy albo testamentu. Zachowek natomiast to roszczenie pieniężne, które powstaje wtedy, gdy uprawniony do dziedziczenia nie otrzymał należnej mu minimalnej części majątku — ani za życia spadkodawcy (np. w formie darowizny), ani po jego śmierci (w drodze spadku lub zapisu).

Innymi słowy: można być powołanym do spadku i jednocześnie mieć roszczenie o zachowek, jeśli odziedziczona część jest niższa od tego, co się należy. Zachowek ma charakter uzupełniający.

Kluczowe pojęcia, które musisz znać

Substrat zachowku — podstawa do obliczenia należnej kwoty. To czysta wartość spadku powiększona o darowizny dokonane za życia i zapisy windykacyjne, pomniejszona o długi spadkowe.

Udział spadkowy — hipotetyczny udział, jaki dana osoba otrzymałaby przy dziedziczeniu ustawowym (gdyby nie było testamentu ani darowizn). To punkt wyjścia do obliczenia zachowku.

Wydziedziczenie — pozbawienie uprawnionego prawa do zachowku w testamencie. Musi być oparte na konkretnych przyczynach wskazanych w art. 1008 Kodeksu cywilnego i odpowiednio uzasadnione. Wydziedziczenie nieskuteczne nie odbiera prawa do zachowku.

Zstępni — dzieci, wnuki, prawnuki spadkodawcy (linia zstępna).

Zapis windykacyjny — rozrządzenie testamentowe, na mocy którego oznaczona osoba nabywa określony przedmiot bezpośrednio z chwilą śmierci spadkodawcy.

Otwarcie spadku — moment śmierci spadkodawcy. Od tej daty liczy się wiele terminów, w tym przedawnienie.

Komu przysługuje prawo do zachowku?

Krąg osób uprawnionych do zachowku jest węższy niż krąg potencjalnych spadkobierców ustawowych. Zgodnie z art. 991 § 1 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. 2023 poz. 1610), prawo do zachowku przysługuje:

• zstępnym spadkodawcy — dzieciom, wnukom, prawnukom,
• małżonkowi spadkodawcy,
• rodzicom spadkodawcy — ale tylko wówczas, gdy byliby powołani do spadku z ustawy, czyli gdy spadkodawca nie pozostawił zstępnych.

Co ważne: prawo to przysługuje tylko tym osobom, które dziedziczyłyby po spadkodawcy w drodze dziedziczenia ustawowego. Jeśli do dziedziczenia byłby powołany wnuk (bo ojciec wcześniej zmarł), to wnuk — a nie tylko dzieci — ma prawo do zachowku.

Czy brat lub siostra może żądać zachowku?

Nie. Rodzeństwo, dziadkowie, ciotki, wujkowie, siostrzenice i bratankowie nie mają prawa do zachowku — nawet jeśli zostali pominięci w testamencie na rzecz osoby obcej. Zachowek przysługuje wyłącznie zstępnym, małżonkowi i rodzicom.

Czy wnuk może żądać zachowku po dziadku?

Tak, ale pod warunkiem, że jego rodzic (dziecko spadkodawcy) nie dożył otwarcia spadku albo został wydziedziczony. Wnuk wchodzi w miejsce swojego rodzica i dziedziczy jego udział — a w konsekwencji nabywa też prawo do zachowku w odpowiedniej części.

Komu zachowek nie przysługuje?

Prawo do zachowku traci ten, kto:

• odrzucił spadek,
• został uznany za niegodnego dziedziczenia,
• zawarł umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia,
• został skutecznie wydziedziczony w testamencie,
• jest małżonkiem, wobec którego spadkodawca wystąpił z uzasadnionych przyczyn o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy.

Warto podkreślić: wydziedziczenie rodzica nie pozbawia prawa do zachowku jego dzieci. Jeśli ojciec został wydziedziczony, jego dzieci (wnuki spadkodawcy) zachowują prawo do zachowku w odpowiedniej wysokości.

Od kogo można żądać zapłaty zachowku?

To pytanie ma w praktyce kluczowe znaczenie — nie zawsze bowiem ten, kto dysponuje majątkiem, jest osobą, od której należy zacząć dochodzenie roszczenia. Kodeks cywilny przewiduje kolejność podmiotów zobowiązanych.

Kolejność dochodzenia zachowku

W pierwszej kolejności zachowku należy żądać od spadkobiercy testamentowego — osoby, która odziedziczyła majątek na podstawie testamentu. Jeśli nie jest możliwe uzyskanie pełnej kwoty od spadkobiercy, w dalszej kolejności odpowiada zapisobierca windykacyjny, a dopiero potem — obdarowany za życia spadkodawcy.

Zachowek od osoby obdarowanej

Sytuacja, w której spadkodawca za życia przekazał cały wartościowy majątek w drodze darowizny, a po śmierci nie zostało prawie nic — jest w praktyce bardzo częsta. W takim przypadku uprawniony może żądać zachowku bezpośrednio od obdarowanego, ale tylko wtedy, gdy wykaże, że nie może uzyskać zachowku od spadkobiercy.

Z praktyki wielkopolskich sądów wiemy, że kwestia darowizn dokonanych na rzecz jednego z dzieci za życia rodzica jest najczęstszym źródłem sporów o zachowek w Poznaniu.

Obdarowany odpowiada do wysokości wzbogacenia będącego skutkiem darowizny. Jeśli sam jest uprawniony do zachowku, odpowiada tylko za nadwyżkę ponad swój własny zachowek.

Ograniczenie czasowe odpowiedzialności obdarowanego

Darowizny dokonane na rzecz osób niebędących spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku doliczane są do substratu tylko wtedy, gdy zostały dokonane w ciągu 10 lat przed otwarciem spadku. Po upływie 10 lat — darowizna na rzecz osoby obcej nie wchodzi do podstawy obliczenia zachowku.

Ważne zastrzeżenie: to ograniczenie nie dotyczy darowizn dokonanych na rzecz dzieci, małżonka czy rodziców spadkodawcy. Te doliczane są do substratu niezależnie od daty ich dokonania.

Jak obliczyć zachowek? Instrukcja krok po kroku

Obliczenie zachowku wymaga przejścia przez kilka etapów. Poniżej przedstawiamy uproszczony schemat, który pozwoli Ci oszacować przybliżoną kwotę. Pamiętaj, że precyzyjne wyliczenie — uwzględniające wycenę nieruchomości, wartość darowizn według stanu na datę dokonania i cen na dzień orzekania — wymaga udziału biegłego rzeczoznawcy majątkowego.

Krok 1: Ustal swój hipotetyczny udział spadkowy

Policz, ile osób dziedziczyłoby po spadkodawcy przy dziedziczeniu ustawowym. Jeśli spadkodawca miał dwoje dzieci i małżonka — każde z nich dziedziczyłoby 1/4 (małżonek 1/4, każde dziecko 1/4, przy dziedziczeniu w pierwszej grupie).

Krok 2: Ustal wysokość należnego ułamka

Jeśli byłeś małoletni lub jesteś trwale niezdolny do pracy — Twój zachowek wynosi 2/3 udziału. W pozostałych przypadkach — 1/2 udziału.

Krok 3: Oblicz substrat zachowku

Do czystej wartości spadku (aktywa minus długi) dodaj wartość darowizn podlegających doliczeniu i wartość zapisów windykacyjnych. Odejmij długi spadkowe. Nie doliczaj zapisów zwykłych.

Krok 4: Oblicz należną kwotę

Mnożysz substrat przez udział (krok 1) i przez ułamek (krok 2). Wynik to kwota, której możesz żądać.

Krok 5: Odejmij to, co już otrzymałeś

Na poczet zachowku zalicza się darowizny, które otrzymałeś od spadkodawcy, oraz wartość odziedziczonego majątku. Dopiero różnica stanowi kwotę roszczenia.

Przykład uproszczony

Spadkodawca pozostawił dwóch synów. Za życia darował jednemu z nich nieruchomość wartą dziś 600 000 zł (według stanu na datę darowizny). W chwili śmierci nie miał innego majątku.

Substrat zachowku: 600 000 zł. Udział każdego syna przy dziedziczeniu ustawowym: 1/2. Zachowek = 600 000 zł × 1/2 × 1/2 = 150 000 zł. Pomniejszony o to, co drugi syn już otrzymał — jeśli nic nie dostał, może żądać 150 000 zł od obdarowanego brata.

Jakie darowizny nie wchodzą do substratu?

Do substratu zachowku nie doliczamy:

• drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych w danych stosunkach (prezenty urodzinowe, świąteczne),
• darowizn dokonanych na rzecz osób obcych (niebędących spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku) przed więcej niż 10 laty,
• darowizn dokonanych zanim spadkodawca miał jeszcze zstępnych — przy obliczaniu zachowku należnego dziecku,
• darowizn dokonanych przed zawarciem małżeństwa — przy obliczaniu zachowku należnego małżonkowi.

Wydziedziczenie – czy zawsze pozbawia prawa do zachowku?

Wydziedziczenie to jedyna skuteczna metoda pozbawienia bliskiego prawa do zachowku. Może go dokonać wyłącznie spadkodawca — w testamencie — i tylko jeśli zachodzą przyczyny wymienione w art. 1008 Kodeksu cywilnego.

Kiedy wydziedziczenie jest skuteczne?

Przyczyny, które uprawniają do wydziedziczenia, to:

• uporczywe postępowanie uprawnionego wbrew woli spadkodawcy w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego,
• dopuszczenie się przez uprawnionego względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci,
• uporczywe niedopełnianie przez uprawnionego obowiązków rodzinnych względem spadkodawcy.

Co istotne: wydziedziczenie musi być konkretne. Nie wystarczy ogólne stwierdzenie w testamencie, że wydziedzicza się syna „z powodu złego traktowania”. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 12 stycznia 2018 r. (II CSK 561/17) jednoznacznie wskazał, że przyczyna wydziedziczenia musi być skonkretyzowana — spadkodawca powinien wskazać konkretne zdarzenia lub zachowania, które uzasadniają wydziedziczenie.

Kiedy wydziedziczenie jest nieskuteczne?

Z praktyki kancelarii w sprawach spadkowych wiemy, że wydziedziczenie bywa kwestionowane w sądzie skutecznie, gdy:

• testament zawiera jedynie ogólne zwroty ustawowe bez konkretyzacji,
• podane przyczyny są nieprawdziwe (co wychodzi w toku postępowania dowodowego),
• spadkodawca przed śmiercią przebaczył wydziedziczonemu — przebaczenie niweczy skutek wydziedziczenia nawet wtedy, gdy nastąpiło bez zachowania zdolności do czynności prawnych, o ile z dostatecznym rozeznaniem.

Wydziedziczenie a prawa dzieci wydziedziczonego

Wydziedziczenie rodzica nie pozbawia jego dzieci prawa do zachowku. Wnukowie wydziedziczonego syna lub córki zachowują prawo do zachowku, nawet jeśli wydziedziczony przeżył spadkodawcę. To jedno z częstszych nieporozumień — rodziny myślą, że wydziedziczając ojca, „wykreślają” całą jego linię. Tak nie jest.

Dlaczego nie warto zwlekać z dochodzeniem zachowku?

Rozumiemy, że decyzja o złożeniu pozwu przeciwko członkowi rodziny nie jest łatwa. Często klienci czekają miesiącami — licząc na polubowne rozwiązanie, które nie nadchodzi. Tymczasem każdy miesiąc zwłoki działa na niekorzyść osoby uprawnionej do zachowku.

Grozi Ci przedawnienie

Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu (jeśli pominięcie nastąpiło w testamencie) albo 5 lat od otwarcia spadku (czyli od śmierci spadkodawcy — w przypadku roszczeń związanych z darowiznami). Po upływie tego terminu zobowiązany może skutecznie uchylić się od zapłaty, podnosząc zarzut przedawnienia. Im dłużej czekasz, tym bliżej tej granicy.

Majątek może zniknąć

Osoba zobowiązana do zapłaty zachowku może w międzyczasie sprzedać nieruchomość, wyprowadzić środki z kont, obciążyć majątek hipoteką. Z praktyki wielkopolskich sądów wiemy, że klienci, którzy zwlekali z podjęciem działań, nieraz odkrywali, że majątek, z którego mieli być zaspokojeni, faktycznie już nie istniał lub był obciążony.

Dowody i świadkowie — z czasem trudniej

Im więcej czasu upływa od śmierci spadkodawcy, tym trudniej zebrać dokumenty potwierdzające wartość majątku na datę otwarcia spadku, wartość darowizn, stan nieruchomości w chwili ich dokonania. Świadkowie zapominają, dokumenty się gubią, wyceny wymagają dodatkowych rekonstrukcji historycznych.

Sprawa o zachowek trwa

Postępowanie sądowe o zapłatę zachowku trwa zazwyczaj od roku do dwóch lat, w sprawach ze skomplikowanym majątkiem (nieruchomości, udziały w spółkach, kilka darowizn) nawet dłużej. Im szybciej zaczniesz, tym szybciej skończysz. Pierwsza rozprawa wyznaczana jest zwykle na pół roku do roku od złożenia pozwu.

Im szybciej podejmiesz działanie, tym lepiej zabezpieczysz swoje interesy. Zadzwoń już dziś: +48 61 222 49 63.

W jaki sposób kancelaria może Ci pomóc?

Sprawy o zachowek dzielą się na dwie kategorie — i w obu jesteśmy po Twojej stronie.

Dochodzenie zachowku

Jeśli zostałeś pominięty w testamencie albo uważasz, że darowizna dokonana za życia spadkodawcy uszczupliła Twój udział, możemy:

• ocenić, czy zachowek Ci przysługuje i w jakiej wysokości,
• ustalić, kto jest zobowiązany do zapłaty i w jakiej kolejności,
• sporządzić wezwanie do zapłaty i przeprowadzić negocjacje ugodowe,
• sporządzić pozew o zapłatę zachowku i reprezentować Cię przed sądem,
• wnioskować o zabezpieczenie roszczenia, jeśli istnieje ryzyko wyprowadzenia majątku.

Obrona przed roszczeniem o zachowek

Jeśli ktoś żąda od Ciebie zapłaty zachowku — jako od spadkobiercy testamentowego lub osoby obdarowanej — możemy:

• ocenić zasadność i wysokość dochodzonego roszczenia,
• zbadać, czy nie zachodzą podstawy do oddalenia powództwa (przedawnienie, wydziedziczenie, zaliczenie wcześniejszych darowizn),
• sporządzić odpowiedź na wezwanie do zapłaty i prowadzić negocjacje,
• sporządzić odpowiedź na pozew i reprezentować Cię w postępowaniu,
• wnioskować o rozłożenie zachowku na raty lub jego obniżenie, jeśli Twoja sytuacja majątkowa na to uzasadnia.

Negocjacje i ugody

Nie każda sprawa o zachowek musi trafić do sądu. Ugoda pozasądowa — jeśli strony są skłonne do rozmów — może skrócić czas oczekiwania o wiele miesięcy i znacząco obniżyć koszty. Prowadzimy negocjacje w imieniu klientów i przygotowujemy ugody, które są prawnie skuteczne i zabezpieczają interesy obu stron.

Typowe scenariusze z praktyki — jak wyglądają sprawy o zachowek?

Scenariusz 1: Testament z pominięciem córki

Typowa sytuacja: Spadkodawca sporządza testament, w którym cały majątek przekazuje jednemu z trojga dzieci. Pozostałe dzieci nie otrzymują nic — ani za życia, ani po śmierci. Po ogłoszeniu testamentu zgłaszają się do kancelarii z pytaniem, czy coś im przysługuje.

W takim przypadku każde z pominiętych dzieci ma prawo do zachowku stanowiącego połowę jego udziału przy dziedziczeniu ustawowym. Pozew kierowany jest przeciwko spadkobiercy testamentowemu. Sprawa toczy się od roku do półtora roku, często kończy się ugodą zawartą na pierwszej lub drugiej rozprawie — gdy obie strony widzą, jak kształtują się roszczenia.

Nauka z tego scenariusza: warto jak najszybciej ustalić wartość substratu (w tym wycenę nieruchomości), bo to determinuje kwotę roszczenia.

Scenariusz 2: Darowizna nieruchomości za życia — bez testamentu

Częsty scenariusz: Rodzic za życia darował jednemu dziecku nieruchomość wartą kilkaset tysięcy złotych. Po śmierci rodzica nie ma testamentu — dziedziczenie następuje z ustawy. Drugie dziecko, które nic nie dostało, zastanawia się, czy może dochodzić swoich praw.

Tak — darowizna doliczana jest do substratu zachowku. Nawet jeśli w chwili śmierci rodzica majątek był pusty, obdarowany brat lub siostra odpowiada za zachowek z majątku, który otrzymał w drodze darowizny. Wysokość roszczenia ustala się według wartości nieruchomości na chwilę orzekania (ceny aktualne), ale stanu na datę dokonania darowizny.

Nauka: Nie zakładaj, że skoro rodzic „za życia wszystko rozdał”, nie masz już żadnych praw. Darowizny wchodzą do substratu.

Scenariusz 3: Wydziedziczenie, które okazało się nieskuteczne

Zdarza się, że testament zawiera klauzulę wydziedziczenia, ale sformułowaną zbyt ogólnie — bez wskazania konkretnych zachowań uzasadniających pozbawienie prawa do zachowku. W toku postępowania sąd uznaje wydziedziczenie za nieskuteczne, a wydziedziczony odzyskuje prawo do zachowku.

Z praktyki wielkopolskich sądów rodzinnych wiemy, że nieskuteczne wydziedziczenie to błąd, który pojawia się stosunkowo często — szczególnie gdy testamenty sporządzane są bez pomocy prawnika.

Nauka: Samo słowo „wydziedziczam” w testamencie nie wystarczy. Konieczna jest konkretna, prawdziwa i możliwa do udowodnienia przyczyna.

Scenariusz 4: Obrona przed zachowkiem — rozłożenie na raty

Sytuacja: Dziedziczysz dom po rodzicu (wartość kilkaset tysięcy złotych), ale dom stanowi Twoje jedyne mieszkanie i nie masz środków, by w gotówce spłacić rodzeństwo. Rodzeństwo żąda zachowku.

W takim przypadku możliwe jest złożenie wniosku o rozłożenie zachowku na raty lub odroczenie terminu płatności. Sąd bierze pod uwagę sytuację majątkową i osobistą obu stron. Płatność ratalna może zostać rozłożona na kilka lat (maksymalnie do 10 lat w szczególnych przypadkach).

Nauka: Nawet jeśli jesteś zobowiązany do zapłaty, nie oznacza to, że musisz sprzedawać dom. Warto jak najwcześniej podjąć działania prawne, zamiast czekać na wyrok.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o zachowek

Czy mogę żądać zachowku, jeśli zostałem powołany do spadku, ale w spadku nic nie ma?

Tak. Jeśli odziedziczony majątek jest pusty lub niewystarczający do pokrycia zachowku, możesz żądać uzupełnienia od zapisobiercy windykacyjnego, a następnie od osoby obdarowanej za życia spadkodawcy. Kluczowe jest wykazanie, że nie możesz uzyskać zachowku od spadkobiercy.

Czy darowizna sprzed 15 lat wchodzi do substratu zachowku?

To zależy od tego, kto był obdarowany. Jeśli obdarowanym było dziecko, małżonek lub rodzic spadkodawcy (czyli osoba uprawniona do zachowku lub spadkobierca) — darowizna doliczana jest do substratu niezależnie od daty jej dokonania, nawet jeśli miała miejsce 20 lub 30 lat temu. Jeśli obdarowaną była osoba obca — darowizna doliczana jest tylko wtedy, gdy dokonano jej w ciągu 10 lat przed śmiercią spadkodawcy.

Ile czasu mam na złożenie pozwu o zachowek?

Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu albo 5 lat od otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy). Po upływie tego terminu zobowiązany może skutecznie odmówić zapłaty. Nie zwlekaj — termin może upłynąć szybciej, niż się spodziewasz.

Co jeśli osoba zobowiązana do zapłaty zachowku nie ma pieniędzy?

Sąd może rozłożyć zachowek na raty (maksymalnie do 5 lat, w wyjątkowych przypadkach do 10 lat) lub odroczyć termin płatności. Zobowiązany może też zaproponować wydanie przedmiotu darowizny zamiast zapłaty gotówkowej — o ile uprawniony wyrazi na to zgodę. W skrajnych przypadkach sąd może obniżyć wysokość zachowku, biorąc pod uwagę sytuację majątkową stron.

Czy można żądać zachowku po wujku lub ciotce?

Nie. Zachowek przysługuje wyłącznie zstępnym (dzieciom, wnukom), małżonkowi i rodzicom spadkodawcy. Rodzeństwo, wujkowie, ciotki i dalsi krewni nie mają prawa do zachowku, nawet jeśli zostali pominięci w testamencie.

Jak liczy się wartość nieruchomości podarowanej 10 lat temu?

Wartość nieruchomości darowanej ustala się według stanu z dnia dokonania darowizny (np. metraż, standard wykończenia, zabudowania z tamtego okresu), ale według cen z chwili ustalania zachowku — czyli aktualnych cen rynkowych w momencie orzekania przez sąd. W praktyce oznacza to, że nawet jeśli nieruchomość była warta 200 000 zł w momencie darowizny, a dziś jest warta 600 000 zł — do substratu wchodzi kwota zbliżona do aktualnej wartości rynkowej.

Czy można pozbawić kogoś zachowku bez testamentu?

Nie. Wydziedziczenie — czyli pozbawienie prawa do zachowku — może nastąpić wyłącznie w testamencie i tylko z przyczyn wskazanych w art. 1008 Kodeksu cywilnego. Bez testamentu nie ma możliwości prawnego pozbawienia uprawnionego zachowku.

Czy przysługują mi odsetki od niezapłaconego zachowku?

Tak. Jeśli zobowiązany nie zapłaci zachowku w terminie, możesz żądać odsetek ustawowych za opóźnienie. Odsetki nalicza się od chwili skutecznego wezwania do zapłaty — a więc najczęściej od dnia doręczenia pisemnego wezwania lub pozwu. Sąd Najwyższy wskazał, że przy ustalaniu daty początkowej biegu odsetek należy uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy.

Czy mogę jednocześnie być spadkobiercą i osobą uprawnioną do zachowku?

Tak, to możliwe. Jeśli odziedziczyłeś część spadku, ale jest ona niższa od należnego Ci zachowku, możesz domagać się uzupełnienia. Różnica między wartością odziedziczonego majątku a należnym zachowkiem stanowi roszczenie o uzupełnienie zachowku.

Czy sprawa o zachowek musi trafić do sądu?

Nie — i często jest to niepotrzebne. Bardzo wiele spraw o zachowek kończy się ugodą pozasądową po wymianie pism i negocjacjach. Ugoda jest szybsza, tańsza i mniej obciążająca emocjonalnie. Rekomendujemy zawsze próbę polubownego rozwiązania przed skierowaniem sprawy do sądu.

Gdzie prowadzimy sprawy o zachowek?

Nasza kancelaria ma siedzibę przy ul. Mickiewicza 18a/3 w Poznaniu. Prowadzimy sprawy o zachowek przed sądami w Poznaniu — Sądem Okręgowym w Poznaniu oraz sądami rejonowymi (Poznań-Stare Miasto, Poznań-Nowe Miasto i Wilda, Poznań-Grunwald i Jeżyce). Regularnie reprezentujemy klientów przed sądami w całej Wielkopolsce — w Szamotułach, Środzie Wielkopolskiej, Obornikach, Śremie, Gnieźnie, Wrześni, Kaliszu i Lesznie.

Kancelaria posiada również biuro w Jarocinie — dla klientów z Jarocina, Krotoszyna, Gostynia, Kalisza, Koźmina i Pleszewa. Tamtejsze sprawy prowadzi Adwokat Anna Konrady.

Dla klientów spoza Wielkopolski oraz dla osób, które wolą uniknąć podróży, oferujemy konsultacje online (Google Meet, Zoom) oraz pełną reprezentację procesową — w każdym sądzie w Polsce.

Poznaj nasz zespół

Radca Prawny Bartosz Kowalak

Doświadczenie: wieloletnia praktyka w sprawach cywilnych i spadkowych. Specjalizacja: postępowania sądowe o zachowek, podział majątku, sprawy spadkowe o skomplikowanym stanie faktycznym. Partner zarządzający kancelarii Kowalak Jędrzejewska Konrady i Partnerzy.

Adwokat Anna Konrady

Doświadczenie: Specjalizacja: sprawy rodzinne i spadkowe, w tym zachowek, dział spadku, stwierdzenie nabycia spadku. Prowadzi biuro w Jarocinie — obsługuje klientów z południa Wielkopolski.

Adwokat Michalina Koligot

Specjalizacja: sprawy majątkowe, podział majątku, zachowek, nieruchomości. Doświadczenie w negocjacjach ugodowych i postępowaniach wieloinstancyjnych.

Adwokat Marta Krzyżanowicz

Specjalizacja: postępowania sądowe, przygotowanie strategii procesowej, sprawy o zapłatę zachowku i obrona przed roszczeniami.

Radca Prawny Katarzyna Opasińska

Specjalizacja: prawo cywilne, sprawy spadkowe, doradztwo prawne na etapie przedsądowym.

Radca Prawny Katarzyna Gapska

Specjalizacja: analiza dokumentacji prawnej, przygotowanie pism procesowych, prawo spadkowe.

Radca Prawny Joanna Jędrzejewska

Specjalizacja: prawo cywilne i rodzinne, przygotowanie dokumentacji procesowej, sprawy spadkowe.

5 powodów, by wybrać naszą kancelarię w sprawie o zachowek

1. Pracujesz bezpośrednio z doświadczonymi prawnikami

Każdą sprawę prowadzi prawnik z wieloletnim doświadczeniem — od pierwszej konsultacji po ostatnią rozprawę. Nie ma pośredników ani przekazywania sprawy między pracownikami.

2. Znamy wielkopolskie sądy od lat

Prowadzimy sprawy spadkowe w Poznaniu i całej Wielkopolsce od wielu lat. Znamy specyfikę lokalnych sądów, tryby postępowania, czas oczekiwania na rozprawy. To wiedza, której nie zastąpi żadna baza danych.

3. Reprezentujemy obie strony — wiemy, jak myśli przeciwnik

Prowadzimy zarówno sprawy o dochodzenie zachowku, jak i obronę przed tym roszczeniem. Dzięki temu rozumiemy strategię strony przeciwnej i potrafimy skutecznie jej przeciwdziałać.

4. Kompleksowa obsługa — od porady do wyroku

Możemy przeprowadzić Cię przez cały proces: od pierwszej analizy sprawy, przez wezwanie do zapłaty i negocjacje, aż po postępowanie sądowe i ewentualną egzekucję lub ugodę. Nie musisz szukać kolejnych prawników na poszczególnych etapach.

5. Uczciwe zasady współpracy i przejrzyste koszty

Pierwsza konsultacja kosztuje 350 zł i jest zaliczana na poczet wynagrodzenia za prowadzenie sprawy. Nie pobieramy opłat za wycenę sprawy mailowo. Możliwość płatności w ratach — szczegóły ustalamy indywidualnie.

Najczęściej zadawane pytania o kancelarię

1. Gdzie znajduje się Wasza kancelaria?

Adres: ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań. Telefon: +48 61 222 49 63. E-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl. Godziny pracy: poniedziałek–piątek 8:00–16:00. Dysponujemy również biurem w Jarocinie — dla klientów z południa Wielkopolski.

2. Czy prowadzicie sprawy poza Poznaniem?

Tak. Prowadzimy sprawy o zachowek w całej Wielkopolsce oraz w całej Polsce — zarówno stacjonarnie, jak i online. Konsultacje zdalne (Google Meet, Zoom) są dostępne dla klientów z każdej części kraju.

3. Ile kosztuje pierwsza konsultacja?

350 zł za 60–90 minut. Koszt konsultacji jest zaliczany na poczet wynagrodzenia za prowadzenie sprawy.

4. Czy oferujecie bezpłatną poradę?

Nie. Cenimy czas nasz i klientów — rzetelna analiza sprawy o zachowek wymaga zapoznania się z dokumentami i przemyślanej oceny prawnej. Możesz jednak wysłać e-mail z opisem sytuacji — odpiszemy, czy jesteśmy w stanie podjąć sprawę i jak wstępnie oceniamy jej charakter. To nie kosztuje.

5. Czy bierzecie sprawy już prowadzone przez innego prawnika?

Tak, na każdym etapie postępowania. Jeśli nie jesteś zadowolony z dotychczasowej reprezentacji, możemy przejąć sprawę — nawet w toku postępowania sądowego.

6. Kto w kancelarii zajmuje się sprawami o zachowek?

Sprawami spadkowymi zajmuje się cały zespół kancelarii: Radca Prawny Bartosz Kowalak, Adwokat Anna Konrady, Adwokat Michalina Koligot, Adwokat Marta Krzyżanowicz, Radca Prawny Katarzyna Opasińska, Radca Prawny Katarzyna Gapska oraz Radca Prawny Joanna Jędrzejewska.

7. Czy mogę płacić w ratach?

Tak. Oferujemy możliwość płatności w ratach — szczegóły ustalamy indywidualnie podczas konsultacji.

8. Jak szybko odpowiadacie na zapytania?

E-mail: odpowiadamy w ciągu 24 godzin w dni robocze. Telefon: odbieramy od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00–16:00 lub oddzwaniamy w ciągu 2 godzin.

9. Czy konsultacja może odbyć się online?

Tak. Oferujemy konsultacje stacjonarne (w Poznaniu i Jarocinie), online (Google Meet, Zoom) oraz telefoniczne.

Umów się na konsultację

Sprawa o zachowek nie musi oznaczać wieloletniego konfliktu rodzinnego. Często właściwe działanie na wczesnym etapie — wezwanie do zapłaty, negocjacje, ugoda — pozwala uniknąć sądu i rozwiązać spór w kilka miesięcy. Warto jednak działać szybko: termin przedawnienia biegnie niezależnie od tego, czy strony rozmawiają, czy nie.

Skontaktuj się z nami już dziś — ocenimy Twoją sprawę i zaproponujemy najlepszą strategię działania.

Kowalak Jędrzejewska Konrady i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 61 222 49 63 E-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl Godziny pracy: poniedziałek–piątek 8:00–16:00 Konsultacje stacjonarne, online i telefoniczne

Zobacz także:

• Stwierdzenie nabycia spadku w Poznaniu → /stwierdzenie-nabycia-spadku/
• Dział spadku – jak podzielić majątek po zmarłym → /dzial-spadku/
• Testament – jak sporządzić i kiedy można go podważyć → /testament/

Uwaga: Informacje dotyczące czasu trwania postępowań i kosztów mogą ulegać zmianom w zależności od okoliczności konkretnej sprawy.